Adi Parva Grammar

मङ्गल्यं मङ्गलं विष्णुं वरेण्यमनघं शुचिम्। नमस्कृत्य हृषीकेशं चराचरगुरुं हरिम्।। मङ्गल्यम् मङ्गलम् विष्णुम् वरेण्यम् अनघम् शुचिम् नमस्-कृत्य हृषीकेशम् चर-अचर-गुरुम् हरिम्। मङ्गल्यम् adj to masc. case 2 sing  मङ्गल्य pleasing मङ्गलम् adj to masc. case 2 sing  मङ्गल auspicious विष्णुम् masc. case 2 sing  विष्णु Vishnu वरेण्यम् adj to masc. case 2 sing  वरेण्यम् worthy of all worship अनघम् adj to masc. case 2 sing  अनघम् sinless शुचिम् adj to masc. case 2 sing  शुचि pure नमस्-कृत्य नमस् + ल्यप् of कृ having saluted हृषीकेशम् masc. case 2 sing  हृषीकेश Vishnu or Hari or Narayana चर-अचर-गुरुम् masc. case 2 sing  चर-अचर-गुरु movable-immovable-guide => the guide of all the movable and immovable हरिम् masc. case 2 sing  हरि Hari Vishnu, who is pleasing and auspicious, who is worthy of all worship, pure and sinless, who is Hari, the lord of all the faculties, the guide of all the movable and immovable.

असच्च सदसच्चैव यद् विश्वं सदसत्परम्। परावराणां स्रष्टारं पुराणं परमव्ययम्।। असत् च सत् असत् च एव यत् विश्वम् सत् असत् परम् परावराणाम् स्रष्टारम् पुराणम् परम् अव्ययम्। असत् masc. case 1 sing  असत् non-existent च indeclinable and सत् masc. case 1 sing  सत् existent असत् masc. case 1 sing  असत् non-existent च indeclinable and एव indeclinable indeed यत् neu case 1 sing  यत् which विश्वम् neu case 1 sing विश्व universe सत् masc. case 1 sing  सत् existent असत् masc. case 1 sing  असत् non-existent परम् neu case 1 sing  पर beyond परावराणाम् masc case 6 plural परावर of all that is past and future स्रष्टारम् masc case 2 sing  स्रष्टृ creator पुराणम् masc case 2 sing  पुराण adj to  स्रष्टारम् ancient परम् neu case 1 sing  पर  adj to  स्रष्टारम् great अव्ययम् neu case 1 sing  अव्यय  adj to  स्रष्टारम् unchanging One who is non-existent and existent and the universe that is beyond the existing and non-existing, the anc...

सौतिरुवाच आद्यं पुरुषमीशानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम्। ऋतमेकाक्षरं ब्रह्म व्यक्ताव्यक्तं सनातनम्।। सौतिः उवाच आद्यम् पुरुषम् ईशानम् पुरुहूतम् पुरुष्टुतम् ऋतम् एक-अक्षरम् ब्रह्म व्यक्त-अव्यक्तम् सनातनम्। सौतिः masc. case 1 sing  सौतिः Ugrasravas   उवाच primary, sing, person 3, perfect वच् spoke आद्यम् masc. case 2 sing आद्य adj to   ब्रह्म first पुरुषम् masc. case 2 sing  पुरुष  desc  ब्रह्म man ईशानम् masc. case 2 sing  ईशान desc  ब्रह्म Lord पुरुहूतम् masc. case 2 sing  पुरुहूत  adj to   ब्रह्म invoked by many पुरुष्टुतम् masc. case 2 sing  पुरुष्टुत  adj to   ब्रह्म highly lauded ऋतम् masc. case 2 sing  ऋत  adj to   ब्रह्म true एक-अक्षरम् masc. case 2 sing  अक्षर  adj to   ब्रह्म one-letter => one who is referred to by one syllable ब्रह्म masc case 2 sing  ब्रह्मन् Brahma व्यक्त-अव्यक्तम् masc. case 2 sing  अव्यक्त  adj to   ब्रह्म apparent-unapparent => one who is...

वेदैश्चतुर्भिः संयुक्तां व्यासस्याद्भुतकर्मणः। संहितां श्रोतुमिच्छामो धर्म्यां पापभयापहाम्।। वेदैः चतुर्भिः संयुक्ताम् व्यासस्य अद्भुत-कर्मणः संहिताम् श्रोतुम् इच्छामः धर्म्याम् पाप-भय-अपहाम्।  वेदैः masc. case 3 plural  वेद with the Vedas चतुर्भिः masc. case 3 num  चतुर् desc  वेदैः with four संयुक्ताम् fem case 2 sing संयुक्ता adj to  संहिताम् that which is endowed with व्यासस्य masc case 6 sing  व्यास of Vyaasa अद्भुत-कर्मणः neu case 6 sing कर्मन् of amazing-work => of the magnum opus संहिताम् fem case 2 sing  संहिता   collection श्रोतुम् infinitive of श्रु to hear इच्छामः primary conj, plural, person 1, present  इष् we wish धर्म्याम् fem case 2 sing  धर्म्य adj to  संहिता righteous पाप-भय-अपहाम् fem case 2 sing अपह  adj to  संहिता sin-fear-remover => that which removes sin and fear We wish to hear that collection which is Vyaasa's magnum opus and is endowed with the 4 vedas and which is righteous and remo...

जनमेजयस्य यां राज्ञो वैशंपायन उक्तवान्। यथावत् स ऋषितुष्ट्या सत्रे द्वैपायानाज्ञया।। जनमेजयस्य याम् राज्ञः वैशंपायनः उक्तवान् यथावत् सः ऋषि-तुष्ट्या सत्रे द्वैपायान-आज्ञया जनमेजयस्य masc case 6 sing जनमेजय of Janamejaya याम् fem case 2 sing  यत् which राज्ञः masc case 6 sing  राजन् desc  जनमेजय of the King (Janamejaya) वैशंपायनः masc case 1 sing वैशंपायन Vaishampayana उक्तवान् masc case 1 sing  उक्तवत् past active participle of वच् he had spoken यथावत् adverb properly सः masc. case 1 sing तत्  pronoun to  वैशंपायनः He ऋषि-तुष्ट्या fem case 3 sing तुष्टि by sage-satisfaction => with the satisfaction of the sage सत्रे neu case 7 sing सत्र in the sacrifice द्वैपायान-आज्ञया fem case 3 sing आज्ञा by Vyasa-order => by Vyasa's order That which Vaishampayana had properly spoken in King Janamejaya's sacrifice by Vyaasa's order with the satisfaction of the sages 

भारतस्येतिहासस्य पुण्यां ग्रन्थार्थसंयुताम्। संस्कारोपगतां ब्राह्मीं नानाशास्त्रोपबृंहिताम्।। भारतस्य इतिहासस्य पुण्याम् ग्रन्थ-अर्थ-संयुताम् संस्कार-उपगताम् ब्राह्मीम् नानाशास्त्र-उपबृंहिताम्। भारतस्य neu. case 6 sing भारत of Mahabharata इतिहासस्य masc. case 6 sing इतिहास of history पुण्याम् fem. case 2 sing  पुण्य adj to  संहिता holy ग्रन्थ-अर्थ-संयुताम् fem. case 2 sing  संयुता  adj to  संहिता scripture-meaning-collection => collection of meanings of scriptures संस्कार-उपगताम् fem. case 2 sing  उपगत  adj to  संहिता values-received => containing values ब्राह्मीम् fem. case 2 sing  ब्राह्म adj to   संहिता नानाशास्त्र-उपबृंहिताम् fem. case 2 sing  उपबृंहिता  adj to  संहिता many-scripture-collected = collection of many scriptures The holy history of Mahabharata which is a sacred collection of many scriptures with their meanings